Langs de oorlogsgraven 

(Komend vanaf de poort bij de militaire graven volgen we de route die na de herdenking op 4 mei gelopen wordt)

An airman of the 1939-1945 war (known unto God) 23-24 september 1944 een vliegenier uit de oorlog 1939-1945 (bekend bij God) 

Op 23 september 1944 (± 22.30 uur) stortte een Engelse Lancaster, op weg naar een bombardement in Duitsland, neer bij de gasthuisplaats
van Toonk aan de Hummeloseweg. Na 5 minuten komt de luchtmijn
aan boord tot ontploffing. Er blijft van toestel en bemanning zo goed als niets over. Wel is er een enorme bomkrater ontstaan. Van de bemanning is niets bekend, maar het meest waarschijnlijk is dat ze allemaal zijn omgekomen. De volgende dag wordt een reepje vlees gevonden, dat door de huisarts als menselijk restant wordt gekwalificeerd. Dit wordt hier op de begraafplaats ter aarde besteld en is daarmee meteen een eerbetoon aan alle niet-geïdentificeerde en niet teruggevonden slachtoffers.

W.J. Anderson 

Op 30 maart 1945 stort tegenover Nijmansedijk 7 een Spitfire van de Royal Canadian Airforce neer. Samen met enkele andere Spitfires vlogen ze recht over een Duits luchtdoelgeschut met fataal gevolg voor piloot William James (Billy) Anderson. Hij werd enkele dagen later, Zelhem was toen al bevrijd, begraven in Zelhem.

A. Johnstone – G.A. Keens – E.G. Gully – J.E. Sweetman – E.G. Hobbs – W.R. Wilcox 

Op 23 september 1944 stort ’s avonds (± 23.30 uur) een Engelse bommenwerper van het type Lancaster neer in de Slangenburg, nabij boerderij De Rozegaar. Na een succesvol bombardement nabij het Dortmund-Emskanal keert de Lancaster terug, maar wordt door een Duitse nachtjager neergeschoten. De bemanning probeert het toestel per parachute te verlaten, hetgeen er twee lukt, waarvan slechts één dit overleeft. De omgekomen bemanningsleden zijn hier ter aarde besteld.

L.T. Hunt – H.A.B. Brown – W.G. Grant – J.H. Stopp – H.W. Davies – J.E. Bawtree -K.J. Moses 

Op 13 juni 1944 stort een Engelse Lancaster bommenwerper neer in
het weiland van boerderij Wanninkhage in de Wassinkbrink. Het totaal vernielde toestel brandt geheel uit en de bemanning komt om het leven. Het toestel was de avond ervoor vertrokken uit Kirmington (Gr. Brittannië) om Gelsenkirchen te bombarderen.

S.G. Howe 

Op 12 juni 1943 wordt een Engelse Halifax bommenwerper door een Duitse nachtjager in brand geschoten en komt in de Heidenhoek in open veld neer. Hierbij komt de piloot Stanley George Howe om het leven. De overige bemanningsleden worden als krijgsgevangenen weggevoerd. Howe wordt op 16 juni 1943, ’s morgens om 6 uur, met militaire eer in Zelhem begraven.

W. Middeldorp 

Willem Middeldorp is werkzaam op het gemeentehuis als distributieambtenaar. Op 23 juni 1944 wordt hij, met enkele anderen, door de SD als verdachte van sabotage gearresteerd. Hij overlijdt 16 december 1944 in het werkkamp Versen bij Meppen.

Bloemendal, Derk August 

Geb: 26 februari 1918, Ruurlo (Ruurlosebroek ).
Overl: 9 september 1944, Doetinchem (Groenendaal).Omdat hij anders gedwongen in Duitsland moest werken ging hij op 9 september 1944 samen met Jan Roenhorst werken op het voormalige vliegveld Groenendaal te Doetinchem. Zij moesten hier voor de Duitsers opruimwerkzaamheden verrichten. Tijdens deze werkzaamheden is er in de handen van Derk Bloemendal een handgranaat geëxplodeerd. Hij werd daarbij op slag gedood. Op 13 September 1944 werd hij op de begraafplaats te Zelhem begraven.

H. Oldenhave 

Hendrik Oldenhave, oud 42 jaar, landbouwer uit de Oosterwijk die hooi moet leveren, in opdracht van de Duitsers in Doetinchem. Bij een luchtaanval in 1945 wordt zijn paard en wagen aangevallen door een jachtbommenwerper, waarbij hij dodelijk getroffen wordt.

I.C. de Klerk 

Is tijdens haar werkzaamheden als verpleegster in Arnhem door oorlogsgeweld om het leven gekomen.

Dimmendal, Albert 

Oud 46 jaar, omgekomen bij het bombardement van 21 maart 1945. Was smid van beroep en was tevens lid van de brandweer, had een smederij in de Stationsstraat. De Zelhemse brandweer werd verzocht om assistentie te verlenen na het bombardement in Doetinchem. Op weg naar de brandweerkazerne werd hij verrast door het bombardement op Zelhem, op de hoek Markt-Stationsstraat werd hij getroffen door bomscherven.

Zanten, Gerrit Cornelis van 

Geboren 23 juli 1924 te Driel; hij was van beroep Landbouwer. Zijn ouders waren Johan Hendrik van Zanten en Johanna van Zanten- Grotendijk. Zij woonden in Zaltbommel. Gerrit Cornelis van Zanten kwam van Raalte F 244, maar was ingeschreven op een woonadres te Arnhem. Via de diaconie uit Arnhem naar Zelhem gekomen en als evacué onder gebracht op F199, (Bielemansdijk 16) bij de familie Beeftink. Omgekomen bij het bombardement van 21 maart 1945 in Zelhem.

Wielheesen, Evert Johan 

is geboren op 28 juni 1923 in Zelhem. Hij woonde op het toenmalige adres B2 nu Pluimersdijk 17. Op 10 oktober 1943 was hij op bezoek bij zijn verloofde in de buurt van het voetbalstadion in Enschede. Daar werd hij bij een bominslag door een Amerikaans vergissingsbombardement geraakt en op slag gedood. Hij is op 22 november 1943 op de begraafplaats in Zelhem begraven.

Bruil–Wielheesen, Johanna Gerdina 

Geboren in Zelhem op 22-12-1917; was op bezoek bij haar schoonfamilie op de Heelweg. Gedurende de gevechtshandelingen bij de bevrijding op 31 maart 1945 zat de gehele familie in een schuilkelder. Engelse soldaten die bij de schuilkelder kwamen, voelden zich plots bedreigd en schoten

in de schuilkelder waarbij Jo werd gedood. Zij is op 5 april 1945 op de begraafplaats in Zelhem begraven.

Hendrik Jan Klein Hesselink 

Henk Klein Hesselink moet graafwerkzaamheden voor de Duitsers (TODT) verrichten. Op 30 oktober 1944 was hij zo’n 14 dagen in Zevenaar aan het graven, als er tijdens het brood eten een granaat ontploft. Hierbij wordt hij dodelijk door een scherf getroffen. Zijn broer, die elders in Zevenaar aan het graven is, moet ’s avonds dit slechte nieuws thuis vertellen.

Nicolaas Westerduin 

Nico Westerduin woont in 1945 als evacué met zijn ouders in Zelhem, in
het huis van de fam. Jacobs aan de Ruurloseweg. Op 21 maart 1945 vindt aan het eind van de middag een groot bombardement op Zelhem plaats, waarbij 13 mensen om het leven kwamen. Een van deze slachtoffers is Nico Westerduin, die op weg naar huis getroffen wordt door rondvliegend metaal.

H.J. Bouwmeester-Rademaker, Jan Bouwmeester, Louis Bouwmeester 

Ook mevrouw Bouwmeester en haar beide zoons Jan en Louis komen
om bij het bombardement op 21 maart 1945. Zij zijn woonachtig aan de Palmberg. Een granaat treft de kelderruimte waarin zij verblijven. Haar man blijft alleen achter, omdat hij op dat moment elders aan het werk is.

Hanny van Dam 

Oud 14 jaar, uit Rotterdam. Omgekomen bij het bombardement van 21 maart 1945, in de schuilkelder bij de familie Bouwmeester aan de Palmberg waar zij in de huishouding hielp. Alle inzittenden in de schuilkelder zijn omgekomen.

In de omgang werd zij altijd Jannie/Hannie van der Wal genoemd, met de achternaam van haar pleegvader.

B. Eenink 

Bernard Eenink, oud 18 jaar, komt op 21 maart 1945 terug van graafwerkzaamheden die hij voor de Duitsers moet verrichten. Hij is net in het centrum van Zelhem als het bombardement begint. Hij probeert weg te duiken, maar raakt gewond door een granaatscherf en wordt overgebracht naar Harreveld. Hier blijkt hij de volgende ochtend aan zijn verwondingen te zijn overleden.

J. Rijpstra 

Johannes Rijpstra was aan het begin van de oorlog burgemeester van Zelhem. Hij was een geziene man, behulpzaam en vriendelijk. Al in 1940 werd hij opgepakt, maar spoedig weer vrijgelaten. In juni 1944 kwamen de Duitsers er via een anonieme brief achter dat er op het gemeentehuis geknoeid werd met bonnen. Op 23 juni wordt hij, samen met een aantal anderen, gearresteerd als verdachte van sabotage. Via Amersfoort komt hij in een kamp bij Hamburg. Hier bezwijkt hij aan de ontberingen op

9 december 1944. In 1951 wordt het stoffelijk overschot hier opnieuw te ruste gelegd.

Jan Slijkhuis 

Jan Slijkhuis is 77 jaar als hij op 21 maart 1945 omkomt bij het bombardement op Zelhem. Hij woont dan aan de Palmberg in huize Geziena.

Joodse slachtoffers uit Zelhem 

Karl Aussen 

Geboren op 4 februari 1910 in Hemmerden (D), overleden op 15-11-1941 in Mauthausen Duitsland.

Marianne Jacob-Aussen 

Geboren op 26 april 1885 in Steenderen; gehuwd op 23 mei 1913 in Steenderen met Bernard Jacob, gedeporteerd op 9 april 1943, overleden op 14 mei 1943 in Sobibor Polen.

Lina Aussen-Winter 

Geboren op 1 september 1884 in Hemmerden (D), overleden op 25 januari 1943 in Auschwitz Polen. Ten tijde van haar arrestatie werd Lina verpleegd in ziekenhuis Het Apeldoornse Bos. In de nacht van 21 op
22 januari 1943 werd het Apeldoornse Bos ‘leeggehaald’. Patiënten en verplegers werden in veewagens naar Auschwitz gedeporteerd waar bijna iedereen direct werd omgebracht.

Meier Sachs 

Geboren op 2 december 1904 in Werther (D), overleden op 21 december 1943 in Auschwitz Polen.

Karl Sachs 

Geboren op 23 november 1942 in Zelhem, overleden op 18 april 1943 in kamp Vught.

Bernard Jacob 

Geboren op 14 juli 1887 in Zelhem, gehuwd op 23 mei 1913 in Steenderen met Marianne Aussen, gedeporteerd op 8 oktober 1941, overleden op 16 oktober 1941 in Mauthausen Oostenrijk. Zoon van Michiel Jacobs en Jetjen Aussen. Bernard Jacob en Karl Aussen zijn op dezelfde dag gearresteerd bij een razzia.

Meier Jacob 

Geboren op 22 mei 1916 in Zelhem, ongehuwd, vermoedelijk gedeporteerd in september 1942 maar stond op 7 oktober 1942 in Westerbork geregistreerd; daarna overgebracht naar Auschwitz-Cosel, overleden op 20 januari 1945 in Oranienburg Duitsland, bij zijn overlijden wordt vermeld: extern commando.

Michiel Asser Benjamin (roepnaam Alex) Jacob 

Geboren op 16 april 1914 in Zelhem. Alex is gedeporteerd op 24 of 25 september 1942 naar Vught en was vanaf oktober gevangen in Westerbork, daarna geregistreerd in Auschwitz-Cosel, overleden op 7 februari 1945 in Gross-Rosen Duitsland.

Jetje Jacob 

Geboren op 22 oktober 1919 in Zelhem, ongehuwd, gedeporteerd op 19 juli 1942 naar Westerbork, overleden op 30 september 1942 Auschwitz- Birkenau Polen.

Emma Sara Sachs-Heine 

Geboren op 8 november 1865 in Quetzen (D), overleden op 14 mei 1943 in Sobibor Polen.